اسماعيلي، عبدالرضا (سهراب) ( ۳ فروردین ۱۳۴۴ –۲۴ بهمن ۱۳۶۴)، فرمانده گروهان برداشت گردان تخريب لشکر 31 عاشورا نيروي زميني سپاه پاسداران انقلاب اسلامي.
اسماعیلی در روستای «آغ داغ» از توابع شهرستان هشترود* واقع در جنوب شرقی استان آذربایجان شرقی* در خانوادهای انقلابی، مذهبی و پرجمعیت بدنیا آمد. پدرش، علی داداش، کشاورز و مادرش، منصوره اسدپور، خانهدار بود. وی شش برادر و چهار خواهر داشت و پنجمین فرزند خانواده بود (ادارۀ ثبتاحوال...؛ فرهنگ ...، ذیل نام؛ زندگینامه ... ). عبدالرضا دوران ابتدایی را در روستای محل زادگاهش به پایان رساند و در ۱۳۵۶ش به همراه خانواده به شهر تبریز* مهاجرت کرد. دوره راهنمایی را با شروع انقلاب اسلامی در مدرسه شهاب شروع و در کنار تحصیل، همراه مردم و برادران بزرگترش، در راهپیماییها و تظاهرات علیه حکومت پهلوی دوم (حک: ۱۳۲۰- ۱۳۵۷ش)، شرکت کرد. نیز در مدرسه به کمک دوستانش به پخش شب نامههای انقلاب، میان دانشآموزان پرداخت. وی با پیروزی انقلاب اسلامی (۲۲ بهمن ۱۳۵۷)، عضو انجمن اسلامی مدرسه شد و به فعالیتهای انقلابی خود ادامه داد. سپس برای گذراندن دورۀ متوسطه وارد دبیرستان امام خمینی (ره) شد (وکیل زاده، ص۲۴۷؛ ادارۀ آموزشوپرورش ... ). اسماعیلی در ۱۳۶۱ش در حین تحصیل در پایۀ دوّم دبیرستان امام خمینی (ره)، به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان تبریز در آمد و هم زمان به درس خواندن خود ادامه داد. او مدّتی بعد برای دیدن دورههای نظامی راهی پادگان خاصِبان* (مرکز آموزش سیدالشهدا (ع) فعلی، نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی)، شد و پس از پایان دورۀ آموزشی، اواخر ۱۳۶۱ش در جبهههای جنگ حضور یافت. اسماعیلی ابتدا در قسمت پرسنلی و سپس به عنوان آرپیجیزن و مدّتی هم در گروه تخریب مشغول به کار شد که در همان ایام، به علت انفجار چاشنی مین از ناحیه دست مجروح شد و هر قدر همسنگرانش اصرار کردند برای مداوا به پشت جبهه برود گفت نمیتواند در این موقعیت به خاطر یک دست ناقابل جبهه را رها کند (سپاه ...، گواهی عضویت، گواهی دورۀ آموزش، گواهی اعزام به مأموریت؛ وکیلزاده، ص ۲۴۷، ۲۴۸). سهراب با حضور مداوم در جبهههای نبرد در عملیات بدر در ۲۰ اسفند ۱۳۶۳، با رمز «یا فاطمهالزهرا(س)»، در جبهۀ جنوبی، تالاب هورالهویزه (هورالعظیم، غرب دشت آزادگان)، با هدف قطع جاده بصره العماره عراق، با سمت تخریبچی حضور یافت که در حین عملیات بر اثر اصابت ترکش از ناحیه پا مجروح شد و در بیمارستان بستری و در ادامه جهت مداوا به شهر تبریز مراجعت نمود (جعفری، ص 104؛ سپاه ...، گواهی اعزام ...، گواهی مسولیت، گواهی مجروحیت؛ وکیلزاده، ص ۲۴۸).
عبدالرضا پس از بهبودی نسبی دوباره به جبهه اعزام و در عملیات والفجر ۸، در۲۰ بهمن ۱۳۶۴، با رمز «یا فاطمهالزهرا(س)» در جبهۀ جنوبی، فاو، با هدف تصرف فاو و تهدید بصره از جنوب، با سمت فرمانده گروهان برداشت، حضور یافت و در حین عملیات برای نجات نیروهای محاصره شده اعزام، که بر اثر اصابت ترکش به شهادت رسید. پیکرش پس از تشییع با شکوه مردم، در گلزار شهدای وادی رحمت* تبریز به خاک سپرده شد (رشید، ص ۷۴؛ سپاه ...، گواهی اعزام به مأموریت، گواهی مسئولیت، گواهی شهادت؛ وکیلزاده، ص ۲۴۹).
شهید عبدالرضا اسماعیلی نوحه خوان خوش صدای آقا اباعبداللهالحسین (ع)، رزمندهای پرتلاش، فعال، متواضع، مردمدار، بیعلاقه و بی توجه به مادیات دنیوی، شجاع و بردبار، عاشق نماز اول وقت و نماز جماعت، مهربان و شوخ طبع، با عزت نفس و مناعت طبع بود و احترام ویژهای به پدر و مادر و بزرگترها داشت (اسماعیلی؛ زندگینامه ... ). با اینکه فرمانده گروهان برداشت گردان تخریب بود ولی در کاشت و انفجارات گردان تخریب هم شرکت داشت (آفاق).
در فرازی از وصیتنامۀ شهید آمده است: «... تمامی کارهایتان فقط برای خدا باشد و همیشه در فکر این باشید که چهکار کنیم تا به انقلاب، اسلام، امام و امت شهیدپرور خدمت بیشتر کنیم. همیشه وحدتتان را حفظ کنید (بش).
هر سال یاد و خاطرۀ شهید عبدالرضا اسماعیلی، به همراه سایر شهدای گردان تخریب لشکر ۳۱ عاشورا گرامی داشته میشود. نیز در کنگرۀ ملی ده هزار شهید* استان آذربایجان شرقی در آذر ۱۴۰۲، در شهر تبریز، یاد و خاطرۀ وی گرامی داشته شد (اسماعیلی؛ تحقیقات ... ).
مآخذ: آفاق، کاظم (همرزم شهید)، مصاحبه با مؤلف، ۱۲ اسفند ۱۴۰۲؛ ادارۀ آموزشوپرورش شهرستانهای تبریز و هشترود، گواهی امتحانات، سند بیتا، سند بش، موجود در ادارۀ کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی؛ ادارۀ ثبتاحوال شهرستان هشترود، شناسنامه، سند بش، موجود در همانجا؛ اسماعیلی، رضا، وصیتنامه، سند مورخ ۱۷ بهمن۱۳۶، سند بش، موجود در همانجا؛ اسماعیلی، فرهاد (برادر شهید)، مصاحبه با همو، ۱۲اسفند ۱۴۰۲؛ تحقیقات منتشر نشدۀ کنگرۀ ملی ده هزار شهید استان آذربایجان شرقی (زندگینامۀ شهید عبدالرضا اسماعیلی)، سند بیتا، موجود در اداره کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی؛ جعفری، مجتبی، اطلس نبردهای ماندگار: عملیات نیروهای زمینی در هشت سال دفاع مقدس (شهریور ماه 1359-مرداد ماه 1367)، تهران: سورۀ سبز، 1389ش؛ رشید، محسن، اطلس جنگ ایران و عراق: فشردۀ نبردهای زمینی (31 شهریور 1359- 20 مرداد 1367)، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1392ش؛ زندگینامۀ شهید عبدالرضا اسماعیلی، سند بیتا، سند بش، موجود در اداره کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی؛ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان تبریز، گواهی عضویت، گواهی دورۀ آموزش، گواهی اعزام به مأموریت، گواهی مسئولیت، گواهی شهادت، سند بیتا، سند بش، موجود در همانجا؛ فرهنگ اعلام شهدا، استان آذربایجان شرقی، به کوشش مرکز مطالعات و پژوهشهای بنیاد شهید و امور ایثارگران، تهران، شاهد، ۱۳۹۵ش؛ وکیلزاده، اسماعیل، حنجرههای زخمی (زندگینامه ۴۹ نوحهخوان شهید لشکر عاشورا)، نشر: تهران، صریر، ۱۳۹۲ش. /محسن رنجبر/