اردبیلچی، سعید (۲۷ فروردین ۱۳۴۳ - ۲۷ اسفند ۱۳۶۶)، فرمانده گروهان پلسازی جهاد سازندگی استان آذربایجان شرقی.
سعید در چایکنار محله قیام شهر مرند* واقع در شمال غربی استان آذربایجان شرقی* به دنیا آمد. پدرش، احمد بازاری، کشاورز و باغدار و مادرش فاطمه نیلفروش خانهدار بود. او چهار خواهر و دو برادر داشت و پنجمین فرزند خانواده بود (اداره ثبتاحوال...؛ فرهنگ ...، ذیل نام، اردبیلچی).
او دورۀ ابتدایی را در مدرسه نوراسلام شهر مرند و دوره راهنمایی را در مدرسه قدس شهر تبریز گذراند و اول و دوم دبیرستان را در مدرسه صفایی و سوم و چهارم را در دبیرستان طالقانی (منصور سابق) در تبریز ادامه و در خرداد ۱۳۶۱ در رشتۀ علوم تجربی دیپلم گرفت (ادارۀ آموزشوپرورش ... ).
او در دوره نوجوانیاش که با سالهای مبارزه ملت ایران ضد حکومت پهلوی دوم (حک: ۱۳۲۰-۱۳۵۷ش) همراه بود با حضور در تظاهرات مردمی به این مبارزات پیوست. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، همزمان با تحصیل، در مبارزه با گروهکهای ضد انقلاب فعال بود. در جریان مبارزه با حزب خلق مسلمان تبریز در آذر ۱۳۵۸ در شبی که هواداران آن به صدا و سیمای مرکز تبریز حمله کرده بودند، در بیرون راندن آنها از آنجا، حضوری فعال داشت (اردبیلچی).
سعید پس از اخذ دیپلم با معدل بالا در کنکور سراسری شرکت کرد اما در تحقیق و گزینش پذیرفته نشد و به اصرار پدرش، بهمن ۱۳۶۱ برای ادامه تحصیل عازم ترکیه شد و پس از حدود سه ماه مجدداً به کشور بازگشت (همو).
سعید آبان ۱۳۶۳ به خدمت سربازی اعزام و دوره آموزشی را در پایگاه دوم شکاری امیر سرلشکر شهید جواد فکوری* گذراند. پس از خاتمه دوره آموزشی در همان پایگاه، قسمت پدافندهوایی مشغول انجام وظیفه گردید. در اوایل ۱۳۶۴ش به جزیره خارک برای مأموریت اعزام گردید که نیروهای عراقی قایق حامل سعید و دو نفر از همرزمانش را مورد اصابت قرار دادند و قایق غرق شد. آنها روی یک تکه چوب روی آب به مدت دو شبانه و روز شناور بودند که بالگرد آنها را نجات داد. زمستان ۱۳۶۴ش در ایستگاه رادار سردرود با توپ ضدهوایی یک هواپیمای جنگندۀ عراقی را ساقط کرد و به مرخصی تشویقی اعزام شد. ۳۰ دی ۱۳۶۵ خدمت سربازیاش را به اتمام رساند (نیروی ...، پرونده خدمتی، گواهی کارت پایان خدمت؛ زندگینامه ... ).
او پس از پایان خدمت سربازی مجدداً در کنکور سراسری شرکت و پس از قبولی از تحقیق و گزینش پذیرفته نشد و به فکر اعزام به جبهه افتاد. پس از شهادت، نامهای از سازمان سنجش به خانوادهاش با مضمون «در گزینش وی اشتباه صورت گرفته و برای ثبت نام به دانشگاه مراجعه نماید» ارسال شده بود که خواهر شهید، جوابیهای به سازمان سنجش نوشت که «در گزینش بندگان خدا پذیرفته نشد ولی خدا او را گزینش کرد و پذیرفت و اکنون در مکتب مولایش امام حسین (ع) حضور دارد» (همان، اردبیلچی).
سعید پس از شهادت شوهر خواهرش محمدحسن کسایی*(فرمانده گردان مهندسی رزمی جهاد سازندگی استان آذربایجان شرقی)، تصمیم گرفت عازم جبهه شود لذا به بسیج و سپاه مراجعه کرد و ثبت نام نمود. بالاخره با اصرار خودش در ۱۶ آبان ۱۳۶۶ عازم منطقه غرب شد و در این منطقه ابتدا مدت کوتاهی مسئول پایگاه شهید رجایی پیرانشهر بود و سپس به فرماندهی گروهان پلسازی منصوب شد که این مسئولیت تا زمان شهادت ادامه داشت. وی در این مدت اقدام به احداث پل استراتژیک دربندیخان نمود (شعبانی، ص 11). سعید برای کمک به نیروهای ارتش در پلسازی منطقه غرب به قصرشیرین رفته بود که بر اثر اصابت ترکش خمپاره۶۰ میلیمتری به سر و سایر اعضای بدنش به شهادت رسید. پیکرش پس از تشییع باشکوه در گلزار شهدای مرند*، به خاک سپرده شد (جهاد سازندگی ... گواهی اعزام به مأموریت، گواهی مسئولیت، گواهی شهادت؛ شعبانی، ص 11؛ اردبیلچی)
شهید سعید اردبیلچی رزمندهای پرتلاش، خوش اخلاق و ایثارگر، رئوف و شوخ طبع، خوشقلب، خوشخنده، انسان دوست و به تمام معنا فداکار بود (همو).
در فرازی از وصیتنامه شهید آمده است: « ... بگذار خون من به دریایی بریزد که صدام و سایر نوکران آمریکا در آن غرق خواهند شد» (بش).
به پاس نکوداشت شهید، کوچهای در محله چایکنار، محله قیام در شهر مرند به نام وی، نامگذاری شده است (اردبیلچی).
در سالگرد شهادت شهید محمدحسن کسایی در اردیبهشت، برای تمام شهدای جهاد سازندگی استان آذربایجان شرقی از جمله سعید اردبیلچی یادواره شهدا برگزار میشود. نیز در کنگره ملی ده هزار شهید* استان آذربایجان شرقی در اذر 1402، در شهر تبریز، یاد و خاطرۀ او به همراه سایر شهدا گرامی داشته شد (تحقیقات ... ).
مآخذ: ادارۀ آموزشوپرورش شهرستانهای تبریز و مرند، گواهی امتحانات، سند بیتا، سند بش، موجود در ادارۀ کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی؛ ادارۀ ثبتاحوال شهرستان مرند، شناسنامه، سند بش، موجود در همانجا؛ اردبیلچی، فرخنده (خواهر شهید)، مصاحبه با مؤلف ۲۲ آبان ۱۴۰۲؛ تحقیقات منتشر نشدۀ کنگرۀ ده هزار شهید استان آذربایجان شرقی (زندگینامۀ شهید سعید اردبیلچی)، بیتا، موجود در ادارۀ کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی؛ جهاد سازندگی استان آذربایجانشرقی، گواهی اعزام به مأموریت، گواهی مسئولیت و گواهی شهادت، سند بیتا، سند بش، موجود در همانجا؛ زندگینامۀ شهید سعید اردبیلچی، سند بیتا، سند بش، موجود در همانجا؛ شعبانی، کریم، سنگر سازان بیسنگر، تبریز، ادارۀ امور ایثارگران سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی، ۱۳۹۲ش؛ فرهنگ اعلام شهدا، استان آذربایجانشرقی، به کوشش مرکز مطالعات وپژوهشهای بنیاد شهید وامورایثارگران، تهران: شاهد، ۱۳۹۵ش؛ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، گواهی تأیید، کارت پایان خدمت، موجود در ادارۀ کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی.
/یعقوب شیرزادی بناب/