آقاكشيپور، منوچهر (معروف به حسن) ( 7 اسفند ۱۳۳۸- ۱۳ آبان ۱۳۶۱)، فرمانده گروهان گردان امامحسين (ع) لشكر ۳۱ عاشورا سپاه پاسداران انقلاب اسلامي.
حسن در محلۀ خیام شهر تبریز* واقع در مرکز استان آذربایجان شرقی* در خانوادهای مستضعف و مذهبی به دنیا آمد. پدرش، مظفر (رجب) راننده و مادرش سکینه جهدی، خانهدار بود. آنها صاحب چهار پسر و یک دختر شدند و حسن فرزند اوّل خانواده بود. او از کودکی در مجالس مذهبی شرکت و با مسائل دینی و شرعی آشنا شد (ادارۀ ثبتاحوال ...؛ فرهنگ ...، ذیل نام؛ زندگینامه ...؛ آقا کشیپور)
او دورۀ ابتدایی را در دبستان پنجم آذر و دورۀ راهنمایی را در مدرسه سهند گذراند، سپس در دبیرستان فردوسی نامنویسی و در خرداد ۱۳۵۸، در رشتۀ اقتصاد اجتماعی، دیپلم گرفت (ادارۀ آموزشوپرورش ... ).
آقاکشیپور به فوتبال و کُشتی علاقۀ زیادی داشت و از هر فرصتی برای آمادگی بدنیاش بهره میبرد (آقاکشیپور)
حسن در دورۀ نوجوانیاش، که با سالهای مبارزۀ ملت ایران ضد حکومت پهلوی دوم (حک: ۱۳۲۰-۱۳۵۷ش) همراه بود با شرکت در راهپیماییهای مردمی به این مبارزات پیوست و در ماجرای چهلم شهدای قم در ۲۹ بهمن ۱۳۵۶، در مسجد قیزللی* تبریز حضور و در صف مبارزان قرار گرفت. وی فعالیتهایش را در مسجد شعبان، مسجد جامع (جمعه مسچیدی) و منزل آیتالله قاضی طباطبایی*، با توزیع اعلامیهها، و تصاویر امام خمینی(ره)، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، گسترش داد (همو).
او در آستانۀ پیروزی انقلاب اسلامی، تمام وقت در خدمت انقلاب بود و دیوارهای محل را پر از شعار و پشتبام خانه را تبدیل به محل تظاهرات علیه شاه کرده بود. هر شب با توجه به حکومت نظامی و منع رفتوآمد شبانه، جوانان محله، پشتبام خانه حسن علیه حکومت پهلوی، شعار میدادند. در دوازده بهمن ۱۳۵۷ که امام خمینی (ره)، به میهن بازگشت، وی نیز در تبریز ابعاد فعالیتش را گسترش و تا پیروزی انقلاب اسلامی در سنگرهای مختلف، مبارزه با شاه را، تداوم داد. با پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، به نیروهای محافظ پادگان تبریز پیوست و شبها برای مبارزه با حمله ساواکیها و نیروهای باقیماندۀ حکومت پهلوی در سنگرهای خیابانی که فرماندهی این سنگرها با همافران نیروی هوایی ارتش بود، حضور یافت (زندگینامه ... ).
با پیروزی انقلاب اسلامی و شکلگیری نهادهای انقلابی، او وارد هیات هفت نفره واگذاری زمین شد و در منطقۀ هشترود* و مراغه* به کمک روستائیان تحت ظلم خوانین وابسته به حکومت پهلوی پرداخت. حسن در خدمت روستائیان سر از پا نمیشناخت طوری که در مدت یکسال از شهریور ۱۳۵۸ تا شهریور ۱۳۵۹ که در هیات هفت نفره بود، شبانه روز در خدمت روستائیان و مردم محروم بود. همیشه در ماشین خود (جیپ شهباز) گالنهای پر از نفت داشت که آنها را در اختیار روستائیان قرار میداد. او زمینهای زراعی روستاها را سامان انقلابی داد. حسن ضمن پخش پوسترهای انقلابی و تصاویرحضرت امامخمینی(ره)، پیامآور انقلاب اسلامی در روستاها بود. او پس از بازگشت به تبریز اوّلین حقوق انقلابیاش را به مبلغ فقط پانصد تومان با اصرار رئیس هیات برداشت (همان، آقاکشیپور)
آقا کشیپور، در دی ۱۳۵۸ در درگیری فتنۀ حزب خلق مسلمان تبریز حضوری فعال داشت. وی علاقه خاصی به حضرت امام خمینی(ره) داشت و لحظهای از این عشق وافر غافل نبود. او در خیابان، تظاهراتهای انقلابی ضد حزب خلق مسلمان راه میانداخت. در حملۀ این حزب به نماز جمعه به امامت شهید آیتالله سیداسدالله مدنی*، علیه خلق مسلمان اقدام و از امامخمینی(ره) و انقلاب اسلامی جانانه دفاع نمود. اعضای این حزب، ظهر ۱۴ دی ۱۳۵۸ به صدا و سیمای مرکز تبریز حمله و آن را چند ساعتی در اختیار داشتند که در ساعت ۲۱ همان روز، وی به همراه مردم و انقلابیون فدایی امامخمینی (ره)، اعضای حزب خلق مسلمان را از صدا و سیمای تبریز بیرون کردند (همو، خبرگزاری ... )
حسن، علاوه بر حزب خلق مسلمان، با اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، جنبش مسلمانان مبارز، فرقان و احزاب کمونیستی، درگیری فکری و عملی فراوانی داشت و با تسلطی که بر کتابهای شهید مطهری و نیز آثار حزب جمهوری اسلامی داشت در بحثها دست برتر داشت (آقاکشیپور؛ زندگینامه ... ).
با آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، در مهر همان سال به عضویت رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان تبریز درآمد (سپاه ...، گواهی عضویت).
او بلافاصله پس از آغاز جنگ و با توجه به تسلطی که به منطقه مراغه، هشترود و قرهآغاج* داشت از طرف مسئول سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مراغه برای همکاری دعوت و او راهی شهرستان مراغه شد و در آنحا مسئولیت روابط عمومی را بهعهده گرفت. او وقت خود را به دو قسمت تقسیم کرد. از صبح تا اتمام وقت اداری در سپاه به امور جاری میرسید و پس از وقت اداری با جیب لندروری که داشت آن را پر از ملزومات تبلیغی کرده و تا نیمههای شب در روستاها و مناطق دور افتاده برای جذب نیروی رزمی فعالیت میکرد. روستائیان با توجه به شناختی که از حسن داشتند، به او جواب مثبت داده و با هماهنگیهای لازم با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان مراغه به جبههها اعزام شدند (همان ..، گواهی مسئولیت).
حسن بیش از یک سال با اصرار فرماندهان مبنی بر جذب نیرو و فعالیت در پشت جبهه در سپاه مراغه به شدّت فعال بود و هرگز برای مرخصی به تبریز نیامد، جز برای خداحافظی از خانواده برای اعزام به جبهه (آقاکشیپور).
او در آذر ۱۳۶۰ به منطقه عملیاتی جنوب اعزام و به عنوان رزمنده، در این عملیاتها حضور یافت: عملیات طریقالقدس، ۸ آذر ۱۳۶۰، در منطقۀ بستان با رمز «یا امامحسین (ع)»، با هدف آزادسازی بستان و هفتاد روستای بین سوسنگرد و بستان و رسیدن به مرز در منطقۀ تنگ چزابه؛ عملیات فتحالمبین، در ۲ فروردین ۱۳۶۱، در منطقۀ غرب رودخانۀ کرخه، با رمز «یا زهرا (س)»، با هدف آزادسازی غرب رودخانۀ کرخه و جادۀ دزفول- دهلران، تأمین شهرهای اندیمشک، شوش، دزفول و جادۀ اندیمشک- اهواز (رزاقزاده، ص 66)؛ عملیات بیتالمقدس، ۱۰ اردیبهشت تا سوم خرداد ۱۳۶۱، با رمز «یا علیبنابیطالب (ع)»، در منطقۀ جنوبی، غرب رودخانۀ کارون با هدف آزادسازی شهرهای خرمشهر و هویزه و جادۀ اهواز – خرمشهر، خارج کردن شهرهای اهواز، حمیدیه، سوسنگرد و نیز جادۀ اهواز- آبادان از برد توپخانۀ دشمن و تأمین مرز بینالمللی (جعفری، ص 6)؛ عملیات رمضان ۲۲ تیر ۱۳۶۱، با رمز «یا مهدی ادرکنی (عج)» در منطقۀ جنوبی، شرق بصره، با هدف تهدید بصره از شرق و حضور در حاشیۀ شطالعرب (سمیعی، ص 99؛)؛ عملیات مسلمابنعقیل، ۹ مهر ۱۳۶۱، در منطقۀ میانی، سومار با رمز «یا ابوالفضلالعباس (ع)»، با هدف آزادسازی سومار، تأمین ارتفاعات مرزی و تهدید شهر مندلی عراق (علایی، ج 1، ص 561؛ سپاه ...، گواهی اعزام به جبهه، گواهی مسئولیت؛ محمدی).
آقا کشیپور کلاله علیا، در آبان ۱۳۶۱ در منطقه غرب کشور و منطقه عمومی سومار در سمت فرماندهی گروهان گردان امام حسین (ع) لشکر ۳۱ عاشورا مسئولیت هدایت نیروهای مستقر در خط پدافندی برای دفع حمله دشمن را بر عهده داشت. او در حالی که نیروهای خود را برای دفع تک دشمن هدایت میکرد بر اثر اصابت ترکش خمپاره به سر به شهادت رسید (سپاه ...، گواهی مسئولیت، گواهی شهادت؛ محمدی).
پیکر شهید حسن آقاکشیپور بعد از تشییع باشکوه در گلزار وادی رحمت* شهر تبریز به خاک سپرده شد (آقاکشیپور).
شهید حسن آقاکشیپور، رزمندهای فعال و پرتلاش بود به نماز اوّل وقت و نماز جمعه، اهمیت میداد، بیعلاقه و بیتوجه به مادیات، شجاع، بردبار، مهربان و خوش اخلاق، عاشق امامحسین (ع) و مراسم عزاداری وی، عاشق امامخمینی(ره)، دوستدار روستائیان و مردم محروم و مستضعف بود (زندگینامه ...؛ آقاکشیپور)
در فرازی از وصیتنامه شهید آمده است: «... ای ملّت دلیر، هوشیار باشید و به شایعهپردازان دروغگو توجه نکنید و از رهبر انقلاب مواظبت کنید و تا آخرین لحظه عمرتان با منافقین که در هر زمان در مقابل رهبران و پیشوایان دینی ما ایستاده بودند مبارزه کنید که جنگ نهروان از همین افراد در هر زمانی بوده و خواهد بود و جنگ را از یاد مبرید و از کمک مالی و مادی و جانی دریغ نورزید. در خاتمه به خانوادهام عرض کنم که اگر خبر شهادتم را دریافتید ناراحت نباشید و عزاداری را به نحو احسن انجام بدهید که این گریه و زاریها کرامت حزبا... را در مقابل دشمنان، پرصلابت و پر مقاومت کرده است» (بش).
به پاس خدمات شهید حسن آقاکشیپور در دفاع مقدس، پایگاه مقاومت روستای سَرگیزه (۲۵ کیلومتری شهر مراغه) به نام وی است (شفیعی).
در ۱۳۷۶ش در یادواره ۱۴۰۰ شهید شهرستان مراغه، نیز در کنگرۀ ملی ده هزار شهید* استان آذربایجان شرقی در آذر ۱۴۰۲، یاد و خاطرۀ شهید حسن آقا کشیپور بههمراه سایر شهدا گرامی داشته شد (تحقیقات ...؛ شفیعی).
مآخذ: آقاکشیپورکلالهعلیا، حسن، وصیتنامه، سند بیتا، سند بش، موجود در ادارۀ کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی، آقاکشیپور کلالهعلیا، علی (برادر شهید)، مصاحبه با مؤلف، ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲؛ ادارۀ آموزشوپرورش شهرستان تبریز، گواهی امتحانات، سند بیتا، سند بش، موجود در ادارۀ کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی؛ ادارۀ ثبت احوال شهرستان تبریز، شناسنامه، سند بش، موجود در همانجا؛ خبرگزاری مهر، اخبار ایران و جهان، ....؛ تحقیقات منتشر نشدۀ کنگرۀ ملی ده هزار شهید استان آذربایجان شرقی (زندگینامۀ شهیدحسن آقاکشیپور کلالۀ علیا)، سند بیتا، سند بش، موجود در ادارۀ کل حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان آذربایجان شرقی؛ جعفری، مجتبی، اطلس نبردهای ماندگار: عملیات نیروهای زمینی در هشت سال دفاع مقدس (شهریور ماه 1359-مرداد ماه 1367)، تهران: سورۀ سبز، 1389ش؛ رزاقزاده، امیر، ایلام در جنگ، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1380ش؛ رشید، محسن، اطلس جنگ ایران و عراق: فشردۀ نبردهای زمینی 31 شهریور 1359- 20 مرداد 1367، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1392ش؛ زندگینامۀ شهید حسن آقاکشیپور کلالهعلیا، سند بیتا، سند بش، موجود در همانجا؛ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استان آذربایجان شرقی، گواهی عضویت، گواهی اعزام به جبهه، گواهی مسئولیت، گواهی شهادت، سند بیتا، سند بش، موجود در همانجا؛ سمیعی، علی، کارنامۀ توصیفی عملیات رزمندگان اسلام در طول هشت سال دفاع مقدس، تهران: نصر کوثر، 1382ش؛ شفیعی، عبدالحسین، خواهرزاده شهید مصاحبه با همو، 18 اردیبهشت 1402؛ علایی، حسین، روند جنگ ایران و عراق، تهران: مرزوبوم، 1391ش؛ فرهنگ اعلام شهدا، استان آذربایجانشرقی، به کوشش مرکز مطالعات و پژوهشهای بنیاد شهید و امور ایثارگزان، تهران: شاهد، ۱۳۹۵ش؛ محمدی، عباس (همرزم و معاون شهید در گردان امامحسین (ع))، مصاحبه با همو، ۲۰ اریبهشت ۱۴۰۲. /یعقوب شیرزادی بناب/